TEATOWEL 3: TURHAN SULTAN

Valide Sultan, Sultan’dan sonra, imparatorluktaki en önemli konuma sahiptir. Batıda aynı makam kralın eşi kraliçeye aittir. Sultanların annesi olarak, imparatorluğun rutin meseleleri üzerinde büyük etkileri olmuştur. En geniş daire ve hizmetkar ordusuna sahip olarak, yaşadıkları Harem’de, Sultan’dan her sabah imparatorluk meseleleri hakkında bilgi alır ve imparatorluk yönetiminin kararlarını dinlerdi.


Sultan’dan sonra en yüksek gelire sahipti ve günde 3000 altın ve sahip olduğu verimli ve kıymetli arazilerden edindiği gelirleri vardı.  Sahip oldukları büyük güç, prestij ve serveti Osmanlı İmparatorluk geleneklerine uygun olarak, hayır eserlerinin gerçekleştirilmesinde kullanmışlardır. Sosyal, eğitim, ticaret, sağlık ve dini alanlarda pek çok mimari eser yaptırmışlardır. Aynı zamanda, vakıflar ve hayır kurumları kurmuşlardır. Bugün bile ayakta olan camiler, hamamlar, çeşmeler, türbeler, okullar ve bazen bunların çoğunu bünyesinde barındıran külliyeler bu sayede yapılmıştır.


Hatice Turhan Sultan, en bilinen Valide Sultan’lardan biridir. 1648 yılıda, 21 yaşındayken, Mehmet IV’ün tahta çıkmasıyla Valide Sultan konumuna yükselmiştir. Mehmet IV küçük yaşta tahta geçtiği için imparatorluk kuralı gereği naibe-i saltanat payesine de erişmiştir. İyi vezirler ve sadrazamlar seçmesinin sonucunda ve oğlu sultanın saltanata ilgi duymaması nedeniyle, imparatorluk yönetiminde otuz yıl etkili olmuştur. Hatta, Osmanlı İmparatorluğu sınırları, beş milyon kilometre kare ile bu dönemde en geniş halini alarak dünyanın ikinci büyük imparatorluğu olmuştur.


Hatice Turhan Sultan çok dürüst, iyi kalpli ve zekiydi ve Valide Sultan olduktan sonra gösterdiği cömertlik sayesinde, çok önemli mimari eserler inşa edilmiştir.

Eminönü’nde bulunan ve Valide Sultan Camii olarak da bilinen Yeni Camii Külliyesi, 340 yıllık bir mimari şaheser olarak bunlardan biridir. Camii, Hünkar Kasrı, türbesi ve çeşmesi, sübyan mektebi ve Mısır Çarşısı ile birlikte 1663 yılında tamamlanmış 1665 yılında da kullanıma açılmıştır. Mısır Çarşısı, Hatice Turhan Sultan tarafından, Yeni Camii’ye bir bağış olarak yaptırılmıştır.

Osmanlı’da diğer benzer inşaatleri yaptıran kadınlar arasında, Hatice Turhan Sultan’ın cömertliği ile yaptırılan eserler, Osmanlı mimarisini ve imparatorluk kültürünü derinden etkilemiştir.


ÇINAR AĞAÇLARI:   Camii, külliye gibi büyük mimari yapıların inşaatının tamamlanması ile birlikte, çınar ağacı dikilmesi bir gelenekti. Çınar, Osmanlı kültüründe gücün, dayanıklılığın ve azametin simgesi olagelmiştir.

SAADET DÜĞÜMÜ (köşelerde ve broşda kullanılmıştır): Daha çok Osmanlı sikkelerinde görülen Saadet Düğümü, uğur, bolluk ve şifa getirdiğine inanıldığından, pek çok eserde kullanılmıştır.